مصطفى النوراني الاردبيلي
67
دائرة المعارف بزرگ طب اسلامى ( فارسى )
خواص - كاربرد : در هند از اين گياه كه يك داروى تلخ است بهعنوان مسهل و تب بر و مدرّ استفاده مىشود . ريشه آن مسكن درد روماتيسم است و براى تسكين روى دندان كرم خورده مىگذارند ، درد آن را ساكت مىكند . در فيلپين جوشانده پوست خشك گياه را بهعنوان تونيك مىخورند . در كامبوج پوست ساقههاى گياه بهعنوان مسهل و مليّن و براى تصفيه خون و ضد صفراوى تجويز مىشود . « 1 » قسمت مورد استفاده اين گياه از نظر درمانى ، سر شاخه گلدار يا ميوهدار پايههاى ماده VAR . INDICA است ولى در بازار تجارت ، سرشاخه گلدار ، رزين و مخلوطى از دو قسمت مذكور همراه با ناخالصىهايى نظير داتورا ، ژوسكيام و ترياك عرضه مىگردد . سرشاخههاى گلدار به دو صورت زير در معرض استفاده قرار مىگيرد : 1 - بنگ BHANG : معمولا مخلوطى از برگ و سرشاخه گلدار پايه ماده است كه گاهى توأم با گل آذين ماده مىباشد و معمولا به حالت سبز چيده مىشود . 2 - رزين اين ماده از سرشاخه رزين دار گياه به دست مىآيد . اين ماده را در بازرگانى CHARASS چرس مىنامند . معمولا كلمه حشيش به گرد شاخه گلدار مذكور و همچنين فرآوردههاى آن كه بدانها اشاره شد ، اطلاق مىشود . شُبْرم يا ( گاو كشك ) در ترجمه صيدنه ب 76 گويد : شبرم نوعى است از انواع نبات و گويند : دانهاى است به نخود مانند و درخت او را خار بسيار بود و شكوفه او سرخ و برگهاى آن دراز و باريك و در غايت سبز مىباشد . در تحفه ، ص 162 گويد : نباتى است شيردار و منبتشن معمورهها ، ساقهاش شبيه به نى و پرگره و به قدر زرعى و برگش شبيه به ترخون و برگ كاج و گلش بنفش و دانه آن
--> ( 1 ) - معارف گياهى ، ج 7 ، ص 339 .